Ψηφιακός γραμματισμός: Τί είναι;

 

Εισαγωγή

Από την αρχαιότητα ο άνθρωπος προσπαθεί συνεχώς να εφεύρει τρόπους για να επικοινωνήσει αποτελεσματικά με τους συνανθρώπους του. Για τον λόγο αυτό άρχισε να επινοεί σύμβολα.

Από τη χρηστική αξία της πέτρας μέχρι και την ανακάλυψη του διαδικτύου και των δυνατοτήτων αυτού, ο άνθρωπος έμαθε να διευκολύνει τον τρόπο της επικοινωνίας του. Η επικοινωνία του με το πέρασμα των αιώνων προχώρησε από τον προφορικό στον γραπτό λόγο, γεγονός που αποτέλεσε και την αρχή της «ιστορίας».

Συνεπώς, η ανάγκη αυτή για επικοινωνία και για επιβίωση, που είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία κωδίκων επικοινωνίας (αρχικά τη γραφή), οδήγησε στην ανάπτυξη του γραμματισμού.

Στα ελληνικά λεξικά ο όρος γραμματισμός δεν εμφανίζεται, γιατί ουσιαστικά

αποτελεί μετάφραση του όρου literacy, όπως αναφέρεται και παρακάτω. Έτσι,

σύμφωνα με αγγλοσαξονικά λεξικά ο γραμματισμός ορίζεται ως εξής:

α. «η δυνατότητα ενός ατόμου του να διαβάζει και να γράφει, ικανότητα ή γνώση σε μία συγκεκριμένη περιοχή»

β.« η ικανότητα ενός ατόμου να διαβάζει και να γράφει, ή η γνώση ενός συγκεκριμένου αντικειμένου, ή ενός συγκεκριμένου είδους γνώσης

(Cambridge Advanced Learner’s Dictionary, 2009).

Σύμφωνα με την προσπάθεια ορισμού η οποία συμφωνήθηκε από την συνάντηση

ειδικών της UNESCO στο Παρίσι του Ιούνιο του 2003 «ο γραμματισμός είναι η

ικανότητα ενός ατόμου να ορίσει, να καταλάβει, να ερμηνεύσει, να

δημιουργήσει, να επικοινωνήσει, να υπολογίσει και να χρησιμοποιήσει έντυπο και

γραπτό υλικό που σχετίζεται με ποικίλα πλαίσια»

Ο γραμματισμός περιλαμβάνει ένα “συνεχές μάθησης” που ενεργοποιεί τα άτομα να

πετύχουν τους στόχους τους, να αναπτύξουν τη γνώση και το δυναμικό τους και να

συμμετέχουν πλήρως στην κοινότητά τους και στην ευρύτερη κοινωνία

Ψηφιακός γραμματισμός

Από τους πρώτους που επιδίωξαν να ορίσουν τον ψηφιακό γραμματισμό ήταν ο P.

Gilster σύμφωνα με τον οποίο ο ψηφιακός γραμματισμός είναι «…η ικανότητα

κατανόησης και χρήσης πολλαπλών μορφών πληροφορίας από ένα ευρύ σύνολο

πηγών και οι οποίες παρουσιάζονται μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή».

Σύμφωνα με τον P. Gilster ο ψηφιακός γραμματισμός είναι κάτι περισσότερο από το

να ξέρει κάποιος να διαβάζει την πληροφορία. Περιλαμβάνει: 1. δεξιότητες

αναζήτησης της πληροφορίας , 2. την κατανόηση όσων διαβάζει και 3. την ικανότητα

του να μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει την πληροφορία στην ζωή του. Από τα

παραπάνω φαίνεται ότι δίνει πάρα πολλή σημασία στην κριτική σκέψη και ότι οι

τεχνικές δεξιότητες από μόνες τους δεν αρκούν.

Αργότερα, ο D. Bawden όρισε τον ψηφιακό γραμματισμό ως «ένα σύνολο στάσεων,

αντιλήψεων και δεξιοτήτων που βοηθούν στο να χειριστούμε και να μεταδώσουμε

την πληροφορία και την γνώση αποτελεσματικά χρησιμοποιώντας ποικίλα μέσα και

μορφές».

Στην συνέχεια, ο A. Martin διέκρινε πως ο ψηφιακός γραμματισμός αποτελείται από

τρία επίπεδα. Το πρώτο επίπεδο αποτελείται από τις τεχνικές δεξιότητες. Το δεύτερο

από τις ικανότητες αξιοποίησης των ψηφιακών μέσων. Το τρίτο επίπεδο, το επίπεδο

του ψηφιακού μετασχηματισμού, είναι αυτό του μετασχηματισμού των εμπειριών και

των σκέψεων σε ψηφιακές δράσεις.

Οι C. Hague και C. Payton πιστεύουν ότι ο ψηφιακός γραμματισμός είναι ένα σύνολο

αλληλένδετων και αλληλοεπικαλυπτόμενων συστατικών στοιχείων τα οποία είναι τα

εξής οκτώ: Τεχνικές δεξιότητες (functional skills), Δημιουργικότητα, Δημιουργική

σκέψη και εκτίμηση (critical thinking and evaluation), Πολιτιστική και κοινωνική

κατανόηση (cultural and social understanding), Συνεργασία, Ικανότητα του να βρεις

και να επιλέξεις πληροφορίες, Αποτελεσματική επικοινωνία Ηλεκτρονική ασφάλεια.

Ο ψηφιακός γραμματισμός σημαίνει πολλά περισσότερα από το να έχει κανείς

πρόσβαση στο διαδίκτυο ή να μπορεί να χρησιμοποιήσει τον υπολογιστή. Σημαίνει

επιπλέον, συνεργασία, ηλεκτρονική ασφάλεια, αποτελεσματική επικοινωνία και

δημιουργική ικανότητα. Πρόκειται για μια πολιτισμική, κοινωνική γνώση και

κατανόηση. Όντας ένα άτομο ψηφιακά εγγράμματο γνωρίζει πότε οι ψηφιακές

τεχνολογίες είναι κατάλληλες και χρήσιμες για μία εργασία και πότε όχι καθώς και

σκέφτεται κριτικά για όλες τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που οι ψηφιακές

τεχνολογίες παρουσιάζουν.

Άρης Μάντζιος- Well Grow