Ψηφιακός Γραμματισμός των Νέων στην Ε.Ε.: Ανάμεσα στην Τυπική και την Άτυπη Μάθηση

 

 Ο ψηφιακός γραμματισμός αποτελεί βασικό εργαλείο για την ένταξη των νέων στην κοινωνία και την αγορά εργασίας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ψηφιακές δεξιότητες καλλιεργούνται τόσο μέσα από τυπική εκπαίδευση (π.χ. σχολείο), όσο και μέσω άτυπης ή μη τυπικής μάθησης, δηλαδή εκτός σχολικής τάξης, μέσα από δραστηριότητες που συνδέονται με την καθημερινότητα, την τεχνολογία και την κοινωνική συμμετοχή.

 

Η τυπική εκπαίδευση παρέχει τις βασικές γνώσεις, αλλά συχνά δεν ανταποκρίνεται στο ταχέως εξελισσόμενο ψηφιακό περιβάλλον. Αντίθετα, η άτυπη και μη τυπική μάθηση καλύπτει αυτό το κενό μέσα από βιωματικές εμπειρίες, συνεργασία και πρακτική εφαρμογή.

 

 Πλεονεκτήματα άτυπης/μη τυπικής μάθησης στον ψηφιακό γραμματισμό:

 

 

• Ευελιξία
  Οι νέοι μαθαίνουν στον δικό τους χρόνο και με τον δικό τους ρυθμό.
  Παράδειγμα: Ένας έφηβος μπορεί να παρακολουθήσει online μαθήματα ψηφιακού μάρκετινγκ μέσω YouTube ή πλατφορμών όπως το Coursera, ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του, χωρίς περιορισμούς.
• Επαφή με την πραγματικότητα
  Οι δεξιότητες αποκτώνται μέσω δραστηριοτήτων που έχουν άμεση εφαρμογή.
  Παράδειγμα: Ένα τοπικό εργαστήριο ρομποτικής διδάσκει σε εφήβους όχι μόνο πώς να χειρίζονται ρομπότ, αλλά και πώς να συνεργάζονται και να λύνουν προβλήματα σε πραγματικό χρόνο.
• Ενεργή συμμετοχή
  Ενισχύεται η πρωτοβουλία, η δημιουργικότητα και η προσωπική έκφραση.
  Παράδειγμα: Μέσα από ένα youth exchange project της Ε.Ε., οι συμμετέχοντες δημιουργούν ένα κοινό ψηφιακό blog, μοιράζονται εμπειρίες και οργανώνουν διαδικτυακές εκστρατείες ενημέρωσης.
• Διαπολιτισμική διάσταση
  Οι νέοι εκτίθενται σε διαφορετικά ψηφιακά περιβάλλοντα και οπτικές.
  Παράδειγμα: Ένας νέος από την Ελλάδα συνεργάζεται διαδικτυακά με συνομήλούς του από τη Σουηδία σε ένα πρόγραμμα Erasmus+ για τη δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου γύρω από το κλίμα.
• Προσαρμοστικότητα
  Οι άτυπες μορφές μάθησης προσαρμόζονται πιο γρήγορα στις νέες τεχνολογίες.
  Παράδειγμα: Οι νέοι εξοικειώνονται πρώτοι με εργαλεία όπως το Canva ή το ChatGPT, μέσα από προσωπική αναζήτηση και πειραματισμό, πολύ πριν αυτά ενταχθούν σε κάποια σχολική ύλη.

 Μειονεκτήματα:

 

 

• Έλλειψη επίσημης αναγνώρισης
  Οι δεξιότητες που αποκτώνται άτυπα δεν πιστοποιούνται εύκολα.
  Παράδειγμα: Ένας νέος μπορεί να γνωρίζει άριστα την επεξεργασία βίντεο μέσω πρακτικής, αλλά να μην έχει κάποιο επίσημο δίπλωμα για να το αποδείξει σε έναν εργοδότη.
• Ανομοιογένεια στην ποιότητα
  Δεν υπάρχουν ενιαίοι κανόνες ή εγκεκριμένες μεθοδολογίες.
  Παράδειγμα: Δύο διαφορετικά σεμινάρια για τα social media μπορεί να έχουν τελείως διαφορετικό περιεχόμενο και αποτελεσματικότητα, ανάλογα με τον φορέα και τον εισηγητή.
• Ανισότητες στην πρόσβαση
  Δεν έχουν όλοι οι νέοι τον ίδιο βαθμό πρόσβασης σε τεχνολογικά μέσα και ευκαιρίες.
  Παράδειγμα: Νέοι από αγροτικές ή μειονεκτούσες περιοχές ενδέχεται να μην έχουν σταθερό internet ή οικονομική δυνατότητα να συμμετέχουν σε προγράμματα κατάρτισης.
• Έλλειψη καθοδήγησης
  Η άτυπη μάθηση στηρίζεται συχνά στην αυτοδιδασκαλία, χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση.
  Παράδειγμα: Ένας νέος μπορεί να μάθει να φτιάχνει website από tutorials, αλλά να δυσκολεύεται να κατανοήσει ζητήματα ηθικής στον ψηφιακό κόσμο χωρίς τη συμβολή κάποιου μέντορα.

 Συμπερασματικά, ο ψηφιακός γραμματισμός ενισχύεται ουσιαστικά μέσα από άτυπες και μη τυπικές μορφές μάθησης, αρκεί να διασφαλίζεται η πρόσβαση, η ποιότητα και – όπου είναι δυνατόν – η αναγνώριση των δεξιοτήτων. Ο ρόλος των youth workers σε αυτό το πεδίο είναι καθοριστικός, καθώς μπορούν να γίνουν οι γέφυρες ανάμεσα στην εκπαίδευση και την πραγματική ζωή των νέων.

Χρύσα Μπαλά-Βαρδούλη, Well Grow

Το άρθρο δημοσιεύεται στα πλαίσια του εγκεκριμένου σχεδίου με τίτλο:  "Bridging the youth digital divide by introducing digital literacy into everyday youth work", που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαικό πρόγραμμαErasmus+ και υποστηρίζεται από το ΙΝΕΔΙΒΙΜ. Ωστόσο, οι απόψεις και οι απόψεις που εκφράζονται είναι μόνο του ή των συγγραφέων και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο EACEA μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για αυτά.